|
|
||||
|
HOME
De Crisistijd
|
Voorwoord
Met dit werkstuk wil ik aangeven dat om met mensen om te gaan, jong of oud, je elkaar moet kennen. Dit niet enkel voor degene die de animatie verzorgt maar ook voor het verzorgend personeel. Het verleden van ieder persoon heeft een grote invloed op zijn gedragingen. Door het maken van een persoonlijke anamnese zal je hen vlugger en beter leren kennen, en hen de zorg kunnen bieden waar ze recht op hebben. Je kan hen iets aanbieden afgestemd op hun verleden en volgens eigen mogelijkheden en eigenheid.
Gemaakt voor de KASA Opleiding Animatie in het rusthuis 1994
Florry
Deze vragenlijst kan gebruikt worden om een levensloop op te maken. de lijst is zeker niet volledig en tijdens een gesprek zullen er wel nieuwe vragen opkomen. De lijst word ingevuld samen met de bewoner, maar zeker ook door de familie, vrienden, daar zij een wezenlijk deel uitmaken van de bewoner en ons veel kunnen vertellen over hun levensloop.
Blijf de lijst altijd vervolledigen, je kan 70/80 jaar memory niet noteren in enkele uren
Overloop de vragen op een rustige plaats, en zeg ook waarom. Maak het gezellig met een tasje koffie, een handwerkje, een wandeling, Laat het zeker geen verhoor worden. Neem je tijd en wees erop bedacht dat er soms wel eens minder prettige herinneringen zullen opkomen. Toon interesse voor hun verhaal, ook al wordt er veel herhaald.
Maak gebruik van visueel materiaal om mensen aan het praten te brengen. (een heel stille en zwijgzame man begon plots honderduit te praten bij het zien van een foto van "Tram 3", de tram die hij alle dagen nam om naar school te gaan en later naar werk, met de foto in de hand kwamen alle herinneringen boven.)
Op zo'n moment is het voor jou ook een kunst om alles te onthouden, lukt meestal niet, maar je kan de draad van het gesprek nadien, met de foto, nog eens opnemen. Vertel ook eens wat over je eigen leven, kinderen, familie, vakantie, dit kan een aanzet zijn tot een goed gesprek.
Een geheugenactiviteit kan ook een aanzet zijn om mensen aan het praten te brengen.
Aan de hand van voorbeelden, wordt aangegeven, waarom bepaalde vragen worden gesteld.
(1ste versie) Kennismakingsblad opgemaakt op :.......................... .............door ; ..........................Persoonlijke gegevens: Naam en Voornaam ....................................................................................................................................... Geboorteplaats/ Geboortedatum ....................................................................................................................................... Naam echtgenoot ....................................................................................................................................... Geboorteplaats/ Geboortedatum ....................................................................................................................................... Huwelijksplaats en datum .......................................................................................................................................
Hoe wordt U graag aangesproken ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... Jeugdherinneringen Waar woonde U tijdens Uw jeugd? ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... Wat was het beroep van uw vader/moeder ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... Hebt u broers en zussen ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... .......................................................................................................................................
Wat zijn Uw herinneringen uit uw jeugd ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... .......................................................................................................................................
Wat hebt U gestudeerd? ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... .......................................................................................................................................
....................................................................................................................................... Functie: Wat was uw taak in het bedrijf ? ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... Naam kinderen Geboortedatum /Naam partner /Geboortedatum ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... Naam kleinkinderen Geboortedatum Naam partner Geboortedatum ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... Naam achterkleinkinderen Geboortedatum ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... Wie komt er nog op bezoek: familie /vrienden ..................................................................................................................................... ..................................................................................................................................... Zijn er bijzonderheden te vermelden in verband met familie: .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ....................................................................................................................................
.................................................................................................................................... .................................................................................................................................... Welke taal beheerst U het best .................................................................................................................................... Nam U veel vrije tijd ............................................................................... .................................................................................................................................... Hoe besteedde U die dan .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... Las U geregeld een boek welke ? ................................................................................................... Las U een krant welke ...................................................................................................... Las U een tijdschrift welke ..................................................................................................... welke programma's .................................................................................. Was U lid van een vereniging welke ...................................................................................................... Ging U veel buitenhuis waar naar toe .......................................................................................... Gaat U graag naar film / toneel / concerten ................................................................................................................ Speelt U graag een gezelschapsspel .................................................................................... welke ..................................................................................................... Bespeelt U zelf een muziekinstrument welk ....................................................................................................... Kan U zingen Welke liedjes ......................................................................................... Hebt U veel gereisd waarheen ............................................................................................... Hebt U interesse in politiek ...................................................................... Werkte U in de tuin ............................................................................... Had U huisdieren .................................................................................. Bent U ergens heel bang van ................................................................. Waarover praat U graag ....................................................................... Andere interesses .................................................................................... .................................................................................... ....................................................................................
Voelt U zich prettig in groep of bent U liever alleen ................................. Nog andere bijzonderheden ................................................................... .................................................................................... .................................................................................... .................................................................................... Nam u liever een bad of een douche
Eetgewoonten Wat lust u helemaal niet ................................................................................................ Wat lust u heel graag ............................................................................................. Slaapgewoonten Slaapt u graag goed toegedekt - veel hoofdkussens ................................................................................................... Hoe slaapt u vlug wakker - vast - in het donker of met licht ........................................................................................... Andere bemerkingen ..................................................................................... ..................................................................................... ..................................................................................... .....................................................................................
(2 de versie) Levensverhaal
..
Doet U handwerk
Wat snoept u graag
Rookt u
..........................................
Toelichting bij de gestelde vragen. De lijst van vragen kan nog bijgevuld worden als tijdens een gesprek met de bewoner of familie nog andere gegevens naar voren komen.
Hoe wordt U graag aangesproken.
Vroeger werden veel namen afgekort of hadden de mensen een heel andere roepnaam. Jozef werd Jef , zelf ken ik iemand die Leontine noemt maar altijd met Julia wordt aangesproken. Meestal geven de bewoners zelf wel aan hoe ze aangesproken willen worden. Zo is er een dame die spraakstoornissen heeft, maar als je haar begroet met "Marie-Louise", trekt ze je aandacht en zegt nadrukkelijk"Wiske". Sommige residenten willen het houden op "Mijnheer Peters" of "Mevrouw Puts". Dit is geen hoogmoed maar eerder het vasthouden aan oude waarden.
Vroeger was het verschil tussen de stad en een dorp veel groter dan nu. De levensopvattingen van dorpsbewoners verschilde daarom veel van deze van een stedeling. Zo had men in de stad vlugger gebruik van nutsvoorzieningen zoals gas ,stromend water en elektriciteit, hetgeen in dorpen veel later kwam. Door de oprichting van sociale huisvestingsmaatschappijen in de jaren '20 gingen veel mensen dichter bij de stad wonen, in grote woonblokken. Ook is er een verschil in mentaliteit te merken tussen de verschillende buurten van een stad. Belangrijk is ook te weten hoelang ze ergens hebben gewoond, zoals de dame die altijd in Antwerpen woonde maar er toch niet veel over wist, totdat het duidelijk werd dat zij al haar vrije tijd in het Brasschaat doorbracht, waar ze dan weer veel kon over vertellen .
De generatie rusthuisbewoners van nu ging vroeg werken, had lange werkdagen en dit zes dagen per week. Voor mannen is dit een groot stuk van hun leven, en zij praten hierover ook graag. Ook vrouwen werkten veel buitenshuis,moesten daarbij ook nog de kinderen opvoeden en het huishouden beredderen. Zij hadden het veel moeilijker dan wij nu. Animatie kan afgestemd worden op het vroegere beroep, als de bewoner dit wil,een tuinman voor het verzorgen van bloemen of tuin en een klerk voor hulp in de bibliotheek.
Deze informatie is heel nuttig omdat de bejaarde heel graag vertelt over kinderen en kleinkinderen . Voor de verzorger is het dan ook interessant om te weten over wie het gaat,daar de bejaarde, als hij veel familie heeft, sommige personen wel eens verwart , en soms de kleinzoon aanzien voor de zoon . Kinderen die overleden zijn,mogen ook vermeld worden want ook daarover wordt vertelt, zij zijn niet vergeten. Een fotokader waarin van ieder een foto steekt met ev. naam kan een grote hulp zijn. Deze kan regelmatig bijgevuld of veranderd worden. Een fotoboek met een beschrijving van de foto's is handig en kan dan samen doorbladerd worden om herinneringen op te halen.
Bijzonderheden in verband met familie Iemand, waarvan de dochter zingt in een koor,vindt het fijn als je daar eens over praat of naar vraagt. Of als de kleinzoon uitblinkt in een sport is het goed dat je daar wat van afweet. Ook minder plezierige gebeurtenissen kunnen vermeld worden omdat de bewoner veel met zijn familie begaan is en soms verdriet heeft en het dan niet goed kan verwoorden. Eventueel kan bij sommige kwesties een vertrouwenspersoon aangewezen zijn.
Goed om te weten is welke taal de bewoner het beste beheerst. Zo is er een dementerende dame die plots enkel Frans praat. Bij navraag blijkt dat ze in haar jeugd enkele jaren in Frankrijk verbleef. Zo ook een man die Nederlands praat en verstaat ,maar zelf zegt, "Praat frans , dat gaat vlugger in mijn hoofd ".
Als we weten wat mensen vroeger deden in hun vrije tijd kunnen we daar op afstemmen bij de animatie. Vrije tijd werd meestal besteed aan familiaal contact, het onderhouden van een moestuin en het bijwonen of deelnemen van sportwedstrijden. In steden was geen gebrek aan bioscopen en theaters waar operettes en toneelstukken werden opgevoerd. Als kind was men dikwijls lid van een turnkring of andere vereniging.
Muziek is een dankbaar onderwerp omdat dit velen aanspreekt en bijna iedereen wel kan zingen of meedoen. Radio was voor de bejaarde wat voor ons T.V.is. Velen houden er nog aan om de Elizabeth-wedstrijd te volgen op de radio,en ook de zondagse misviering. Vrijwel elk dorp had vroeger ook zijn eigen fanfare/harmonie waarbij de gezelligheidsfunctie primeerde. In het begin van de jaren '30 was Duitse operettemuziek populair maar die werd verdrongen door de Amerikaanse jazz en big-bandmuziek. In de tweede helft van de jaren '30 ontstond daaruit de swing.(Benny Goodman). Ook het Franse chanson viel in de smaak. (Maurisse Chevalier,Tino Rossi,Charles Trenet) In Vlaanderen genoten de liedjes uit het Nederlandse cabaret bekendheid.(Louis Davids,Lou Bandi) Mensen met spraakstoornissen kunnen meestal toch nog goed een bekend wijsje meezingen. Dementerende bewoners worden doorgaans rustiger van wat zachte muziek op de achtergrond. Vermijd wel luide hedendaagse muziek . Een koor oprichten en/of zelf musiceren kan goed.
Het is pas in 1936 dat men 6 dagen betaald verlof kreeg en voor velen viel deze samen met de lokale kermis. Alhoewel er al van in de jaren '20 verschillende organisaties waren die zich met toerisme bezighielden was vakantie en reizen voor velen nog een nieuwigheid. Auto's waren er toen al wel maar nog veel van onze huidige bewoners hebben nooit een auto gehad. Bij degenen die reisden,waren Blankenberge en Echternach favoriet. Degene die het zich konden veroorloven trokken wat verder weg zoals Zwitserland. Nu nog zijn er bejaarden die nog nooit de zee hebben gezien, en anderzijds zijn er die overwinterden in Spanje. Ook hier kan een praatuurtje aangewezen zijn,aangevuld met foto's. Bekijk met de bejaarden ook eens je eigen vakantiefoto's of maak er een diavoorstelling van.
Dieren trekken altijd wel de aandacht. Als het mogelijk is kan een voliθre in de tuin of in huis gemaakt worden. Een aquarium is ook erg rustgevend en plezierig om naar te kijken, zeker met mooi kleurrijke vissen. Veel mensen uit het Antwerpse hebben ook jaren lang een abonnement op de dierentuin gehad,en gaan daar graag nog eens heen. Duivensport was erg in trek bij de mannelijke bevolking waar ze dan ook veel vrije tijd in staken.
Sommige praten graag over familie,anderen over politiek, werk e.d. Tracht mensen met dezelfde interesse samen te brengen. Ook al praten mensen minder goed,willen zij toch wel horen wat anderen nog te vertellen hebben. Bij een praatuurtje er wel op letten dat er niet te veel slechthorende bij zijn anders word het enkel een over en weer geroep. Een museumbezoek,toneelstuk en voorlezen van de krant kan nadien ook weer veel gespreksstof opleveren.
Voelt U zich prettig in groep of liever alleen Het is niet omdat bewoners zich afzonderen dat ze niet sociaal zijn , maar velen voelen zich niet prettig in een grote groep. Schaamte over hun oud worden speelt dikwijls een grote rol, vooral bij verstandssterke bejaarden. Soms zeggen bewoners ook dat ze niet mee naar een snoepnamiddag willen omdat ze morsen met eten en zich daarover schamen. Best is het om deze mensen aan tafel te zetten met hun vertrouwde tafelgenoten en niet tussen vreemde mensen.
Las U de krant /tijdschrift /boek Lectuur bleef in volkse milieus beperkt tot de krant of een weekblad. Doordat velen niet lang of geen onderwijs genoten hebben kunnen zij soms niet vlot lezen en schrijven. Je kan hen betrekken bij een voorleesuurtje , of laten luisteren naar het " gesproken dagblad",zoals het nieuws op de radio vroeger werd genoemd. Aansluitend hierop kan een praatuurtje volgen ,waar je als verzorger weer veel te weten komt over de bewoners. Zorg bij degenen, die nog kunnen lezen voor genoeg lectuur, Eventueel boeken met groot lettertype. Ook wetenschappelijke boeken of tijdschriften moeten er zijn , Daar velen nog altijd nieuwsgierig zijn en willen bijleren. Tijdschriften moeten wel recent zijn.
De TV programma's van nu gaan meestal veel te vlug en velen hebben moeilijkheden met het volgen van de ondertiteling. Door middel van een video kan men zorgen voor nederlandstalige programma's . Oude series zoals,de Paradijsvogels, De Witte en toneelstukken vallen zeker in de smaak. Documentaires kunnen nadien ook weer gespreksstof opleveren. Dia-voorstellingen met beelden uit de buurt waar ze woonden. Veel bejaarden verblijven soms al vele jaren in een rusthuis en weten dikwijls niet veel meer van wat zich in de buitenwereld afspeelt.
Vaak is het prettig om het contact met een vereniging aan te houden en er nog regelmatig naar toe te gaan indien mogelijk. Een voetbalfanaat kan zeker nog wel eens een match van zijn club bijwonen. Men kan ook het koor waarvan iemand jaren lid was eens uitnodigen voor een optreden. En iemand die lid was van een wandelclub wil zijn vrienden nog wel eens opwachtten, aan het einde van de wandeling, in een plaatselijk cafι.
Persoonlijkheid van de bewoner Als je weet dat iemand altijd heel spraakzaam was kan je dit stimuleren. En zo ook het gesloten type niet dwingen om het woord te nemen in groep,beter is om met hen eens afzonderlijk een praatje te doen. Bij een altijd actief geweest persoon kan je een bezigheid zoeken die door hem kan gedaan worden. vb.tafel zetten ,was plooien.
Ook in bepaalde gewoontes kan,indien mogelijk, tegemoet gekomen worden vb.wat langer uitslapen,een borreltje voor het slapen gaan
|
|||
